Nużeniec – kompendium. Charakterystyka i leczenie demodekozy

Nużeniec to zakaźna choroba skóry z tendencją do nawrotów. Przebieg schorzenia daje alergiczne objawy, a ich intensywność zależy od odporności pacjenta i występowania innych chorób skóry np. trądziku różowatego. Leczenie nużycy jest żmudne i wymaga od chorego stałej współpracy z lekarzem. Powodzenie terapii jest możliwe, jednak wpływ na to ma szereg czynników, np. przestrzeganie dokładnej i systematycznej higieny.

Nużeniec – charakterystyka
Objawy	Leczenie	Leczenie domowe
Świąd skóry.	Dostosowane indywidualnie do każdego pacjenta.	Regularna wymiana pościeli i ręczników, a następnie pranie ich wysokiej temperaturze.
Miejscowe zaczerwienienie i łuszczenie.	Kombinacja leków miejscowych i doustnych o różnym działaniu: bakteriobójczym, wysuszającym, odkażającym, przeciwzapalnym.	Systematyczna i dokładna higiena dedykowanymi środkami do walki z nużeńcem.
Miejscowe stany zapalne z odczynem alergicznym.		Pielęgnacja skóry środkami przeznaczonymi do wspomagania walki z nużeńcem.
Zapalenie skóry powiek.
Zaczerwienienie spojówek i uczucie piasku w oczach.
W skrajnych przypadkach problemy z widzeniem.

Czym jest nużeniec?

Nużeniec to niewielki pajęczak zaliczany do stawonogów. Należy do rodziny roztoczy, a do tej pory nauka rozróżniła, aż ponad 100 różnych jego odmian. Pasożyt został odkryty w 1841 roku przez niemieckich naukowców. Nużeniec jest pasożytem powodującym rozwój demodekozy, nazywanej potocznie nużycą. To zakaźna choroba skóry, która wraz z rozwojem przechodzi w różne stadium. Cykl rozwojowy nużeńca trwa do 4 tygodni. To czas, w którym samica składa jaja, by z nich następnie wykluły się larwy. Pasożyt rozmnaża się i rozwija w mieszkach włosowych swojego żywiciela. Żeruje głównie w nocy, żywiąc się sebum i martwym naskórkiem. Idealna temperatura do życia dla nużeńca to około 20 stopni Celsjusza. Pasożyt ginie w wysokich temperaturach, dlatego unika bezpośredniego działania słońca. Jego ciało jest podłużne i obłe. Najczęściej nużeniec zasiedla okolice ust, oczu, skrzydełka nosowe, bruzdę nosowo-wargową, zewnętrzne kanały słuchowe.

Nużeniec – zakażenie

Do zakażenia nużeńcem dochodzi w prosty sposób, przez bezpośredni kontakt z nosicielem. Pasożyt atakuje zarówno mężczyzn, jak i kobiety. Przenoszeniu się roztoczy sprzyja kontakt lub używanie tych samych przedmiotów codziennego użytku, wspólnie z osobą chorą. Nużeniec osiada na kosmetykach, akcesoriach do pielęgnacji, ubraniach i ręcznikach. Z racji powszechności występowania nużeńca, kontakt z nim ma w swoim życiu, niemalże każda osoba. Co więc sprawia, że dana grupa osób jest bardziej podatna na rozwój demodekozy, a inna zupełnie nie reaguje na kontakt z nużeńcem? Bardzo duże znaczenie ma w tym wypadku odporność organizmu, jak też występowanie innych schorzeń dermatologicznych. Znacznie częściej na zachorowanie narażone są osoby dotknięte trądzikiem różowatym. Schorzenie to osłabia działanie bariery ochronnej skóry i sprzyja bytowaniu pasożyta.

Nużeniec – objawy

Objawy powodowane bytowaniem nużeńca są charakterystyczne dla tej jednostki chorobowej i łatwo diagnozowalne. W zależności od stopnia zaawansowania choroby, jak i podatności organizmu, roztocze może powodować zarówno objawy skórne, jak i towarzyszące choroby oczu. Najczęściej pacjenci skarżą się na zaczerwienienie i pieczenie spojówek, uczucie ciała obcego w oczach, stan zapalny powiek, świąd skóry na twarzy, miejscowe zaczerwienienie, nadmierna suchość i łuszczenie się partii skóry. Objawy żerowania nużeńca prowadzą do charakterystycznych objawów alergicznych, które są reakcją organizmu, na wydzieliny pasożyta.

Nużeniec – leczenie

Przebieg leczenia nużeńca jest kwestią indywidualną i zależną od przebiegu zakażenia, jak i reakcji organizmu pacjenta. Nużeniec i powodowana przez niego demodekoza nie może i nie powinna być leczona na własną rękę. Choroba wymaga konsultacji lekarza i wdrożenia odpowiednich środków likwidujących pasożyta. Celem leczenia i podanych leków (miejscowych lub doustnych) ma działanie kilkuetapowe. W pierwszej kolejności kluczowe jest zahamowanie zdolności rozmnażania się nużeńca, a następnie całkowitą eliminację żerujących osobników. Leczenie wymaga czasu i cierpliwości, gdyż żerujące pasożyty mogą być w różnym stadium rozwoju, dlatego każdy z etapów leczenia może wymagać długiego przyjmowania leków. Niezastosowanie się do wskazówek lekarza, lub przerywanie terapii poskutkuje nawrotem choroby.

Leczenie nużycy nie jest proste, gdyż pasożyt wykazuje odporność na większość antybiotyków. Nie wyklucza to jednak skuteczności działania podawanych choremu środków. W celu wykluczenia niepowodzenia, lekarstwa łączy się i podaje w różnych dawkach. Dodatkowo zalecona terapia może opierać się na środkach o różnym działaniu.

Leczenie nużycy nie jest proste, gdyż pasożyt wykazuje odporność na większość antybiotyków. Nie wyklucza to jednak skuteczności działania podawanych choremu środków. W celu wykluczenia niepowodzenia, lekarstwa łączy się i podaje w różnych dawkach. Dodatkowo zalecona terapia może opierać się na środkach o różnym działaniu – mówi Marta Bożenda, kosmetolog z Clinica Cosmetologica

Postacie nużycy

Ze względu na rozmieszczenie jaj i osobników dorosłych nużeńca, wyróżniamy następujące postacie.

• Nużyca oczu – objawia się zapaleniem brzegów powiek. Z czasem, wraz z nasileniem objawów, pasożyt powoduje odbarwienie i wypadanie rzęs, podrażnienie spojówek, nadwrażliwość na światło, nawracające stany zapalne spojówek. Schorzeniu może również towarzyszyć zespół suchego oka.
• Nużyca twarzy – jak wskazują liczne badania, rozwój schorzenia związany jest z występowaniem trądziku różowatego. Pasożyt powoduje liczne uszkodzenia naskórka i jego bariery ochronnej, przez co ta staje się bardzo podatna na działanie mikroorganizmów i stany zapalne. Obecność nużeńca twarzy objawia się także rozległym zaczerwienieniem.
• Nużyca skóry głowy – odmiana schorzenia rozwijająca się u osób z nadmiernie przetłuszczającymi się włosami, u których wzmożona produkcja sebum jest idealną pożywką nużeńca. Obecność pasożyta objawia się rogowaceniem skóry głowy, odbarwianiem podstawy włosów i ich wypadaniem.

 

Nużeniec – leczenie domowe

Kluczem do skutecznej walki z nużeńcem jest prawidłowa postawa pacjenta. Bardzo ważna jest jego współpraca z lekarzem i uświadomienie mu konieczności prawidłowego działania, również w warunkach domowych. Skuteczne leczenie nużycy wymaga bardzo dokładnej i systematycznej higieny. Przestrzeganie zasad higieny dotyczy również rzeczy, z których korzysta osoba zakażona. Eliminacji pasożyta sprzyja regularne pranie pościeli i ręczników. To jeden z kluczowych kroków, które wspomagają działanie podawanych choremu środków farmakologicznych. Zaleca się ponadto stosowanie dedykowanych preparatów myjących i pielęgnujących skórę, które aktywnie oczyszczają ją z pasożyta i jego odchodów.

W leczeniu nużeńca istnieje wiele sposób i strategii stosowania różnych środków. W domowej terapii, zaleca się jednak sięganie po preparaty naturalne, zawierające w składzie substancje wykazujące działanie przeciwzapalne, wzmacniające i kojące. Pielęgnacja skóry zakażonej nużeńcem powinna być kilkuetapowa, a stosowane kolejno po sobie kosmetyki uzupełniać swoje działanie. Bardzo duże znaczenie ma również jakość preparatów i ich rodzaj. Środki powinny być kwalifikowane jako dermokosmetyki i być bezpieczne dla każdego rodzaju skóry.

Odexim na leczenie nużeńca

Jedną ze specjalistycznych propozycji dostępnych na rynku dermokosmetyków do walki z nużeńcem w warunkach domowych, jest rekomendowany przez dermatologów zestaw Odexim. To 4-etapowa pielęgnacja, w skład której wchodzi płyn oczyszczający, krem na rano, krem na dzień i pasta na noc. Formuła dermokosmetyków Odexim została oparta na wysokich stężeniach substancji naturalnych. W składzie znajdziemy m.in.: tlenek cynku, ichtiol jasny, olej rycynowy, betainę, olejek z drzewa różanego, witaminę E, czy kwas azelainowy.

Podsumowanie

Nużeniec to pasożyt z rodziny roztoczy, wywołujący dość powszechną chorobę zwaną nużycą. Chociaż kontakt z nim ma każda z osób dorosłych, to zachorowaniu sprzyja spadek odporności organizmu. Rozwojowi nużycy sprzyja nieprawidłowa higiena, występowanie chorób dermatologicznych, w szczególności trądzik, jak i zabiegi kosmetyczne prowadzone z użyciem nieodkażonych narzędzi. Objawy nużycy są dotkliwe i znacznie pogarszają komfort życia pacjenta. Szczególnie niebezpieczny jest pasożyt rozwijający się przy linii rzęs. Leczenie nużycy jest długie, trudne i wymaga stałej konsultacji lekarskiej. Co ważne, nużeniec może przenosić się na innych żywicieli przez bezpośredni kontakt z zakażonym.

FAQ – Nużeniec

1. Jakie składniki aktywne powinny się znaleźć w kosmetykach do pielęgnacji skóry, by skutecznie zwalczyć nużeniec?

Składniki wspomagające eliminację pasożyta to m.in.: tlenek cynku, ichtiol jasny, kwas azelainowy, olej rycynowy, witamina E. Substancje te zawierają dermokosmetyki wchodzące w skład zestawu do pielęgnacji skóry Odexim.

2. Czy nużeniec może przenosić się przez używanie np. wspólnej szczotki do włosów, lub używanie tych samych ubrań?

Tak, nużeniec przenosi się na kolejnego żywiciela, poprzez bezpośredni kontakt z zarażonym. Pasożyt osiada na pościeli, ręcznikach, akcesoriach, osobistych rzeczach do pielęgnacji. Dlatego po zdiagnozowaniu choroby, zakażony powinien używać osobnych rzeczy i przyborów.

3. Czy leczenie nużycy jest jednakowe dla wszystkich pacjentów?

Nie, leczenie nużycy zależy od indywidualnych predyspozycji i odporności osoby zakażonej. Leczenie ustalane jest indywidualnie. Tym bardziej, choroba nie powinna być bagatelizowana i leczona na własną rękę.

4. Jakie objawy powoduje nużeniec?

Objawy powodowane przez nużeńca są podobne do alergii. Chory uskarża się na świąd skóry, łuszczenie i zaczerwienienie. Mogą być wystąpić również miejscowe stany zapalne. Objawy te są wynikiem reakcji skóry i organizmu na wydzieliny pasożyta.

---

Bibliografia

1. Inceboz T., Yaman A., Over L., Ozturk A.T., Akisu C.: Diagnosis and treatment of demodectic blepharitis, Turkiye Parazitol Derg, 2009,
2. R.H.Champion, J.L. Burton, F.J.G. Ebling: Textbook of Dermatology, Wyd.Oxford, Blackwell Scientific Publications, London, Edynburg, Boston, Melburne, Paris, 2006
3. Elston D.: Demodex mites: facts and controversies. Clin Dermatol 2010,
4. Erbagc Z., Ozgoztas O.: The significance of Demodex folliculorum density in rosacea. Int J Dermatol 1998
5. Skonieczna D., Sławianowska P., Wesołowski R., Szewczyk-Golec K.: Demodex mites – characteristics, pathogenicity, diagnostics. Diagn Lab 2018,